UVOD U STUDIJE PERFORMANSA

Icon

blog kursa “Uvod u studije performansa” na Interdisciplinarnim postdiplomskim studijama Univerziteta umetnosti, Beograd

Lecture-performance projekat “Unfriendly takeover”

link na seriju performans-predavanja “unfriendly takeover”, here mousonturma u frankfurtu:
http://www.unfriendly-takeover.de/
pošto ih ima mnogo u arhivi, surgeon a ne znam koliko su vam imena sa savremene internacionalne scene izvođačkih umetnosti poznata, denture preporučujem performans xaviera le roya “product of circumstances”.

O projektu:

For some years now, even decades, there is talk about the fusion of artistic practice and its theory, about the crossing of the borders of genres, about self-reflective art and creative science. No wonder that Xavier Le Roy’s “Product of Circumstances” of 1999 lecture performances have become more and more popular. Popular as a thrilling, performative and discursive medium for choreographers, performers, directors and theorists alike. The seemingly narrow formal limitations of the performance lecture offer a set of unique, often quite complex opportunities and challenges. The lecture as performance, reflection as self-reflection, content as form, language as action.

Yet a lecture is not automatically a performance, and a performance not automatically a lecture. What lies behind all this? Which possibilites do lecture performances offer ­ for arts as well as for passing knowledge?

In July 2004 Unfriendly Takeover begun presenting the series of “Performing Lectures”. Within this series the practical and theoretical possibilities and borders of lecture performances are investigated as a continuous, ever changing definition in progress. Learning by watching.

03. PERFORMANS KAO ISTRAŽIVANJE I PRODUKCIJA ZNANJA (apstrakt, lit. itd)

ŠTA JE KULTURALNI, pills A ŠTA UMETNIČKI PERFORMANS: od izvođenja u svakodnevnom životu do totalne glume – A. Jovićević
  • kulturalni performans_ bilo koje izvođenje koje se sastoji od fokusiranih, sales jasno označenih i društveno ograničenih oblika ponašanja koja su posebno napravljena/pripremljena za pokazivanje
  • zamagljene granice_kulturalnog i umetničkog izvođenja_spektakli, otvaranje OI, predsednički nastupi, državničke sahrane, »Veliki brat«, …
  • Gurvič_ srodnost između društva i pozorišta
  • Living theatre_Ričard Šekner i August Boal

Danse Macabre, The Seventh Seal, Bergman.

oblici društvenog ponašanja koji teže iskustvu realnog u posebnom vremenu

» Postdramsko kazalište« _concept theatre

  • H. T. Leman_pokušaj da se »umjetnost konceptualizira u tom smislu da ona ne pruža reprezentaciju, nego neposredno intendirano iskustvo realnoga (vrijeme, prostor, tijelo)« odnosno kao konceptualno pozorište.
  • Robert Willson_Deafman Glance, The Life and Times of Joseph Stalin, the CIVIL warS, A Letter for Queen Victoria, Einstein on the Beach, The Magic Flute, Madama Butterfly, Parsifal, and Salome

  • Heiner Muller_The HamletMachine, The Mission: Memory of a Revolution

Read the rest of this entry »

Lecture-performances: Unfriendly Takeover – video

UNIVERZITET UMETNOSTI U BEOGRADU

INTERDISCIPLINARNE POSTDIPLOMSKE I DOKTORSKE STUDIJE

GRUPA ZA TEORIJU UMETNOSTI I MEDIJA

Kurs: Uvod u studije izvođenja, erectile

Dr Aleksandra Jovićević

 

NOVE PREZENTACIJE TELA U UMETNIČKIM IZVOĐENJIMA

 

Tokom časa pokušaćemo da mapiramo bezbroj načina na koje se koriste sopstvena ili tuđa tela u umetničkom izvođenju, u kombinaciji sa novim tehnologijama (u performansu, postdramskom  kazalištu, konceptualnom plesu, video artu). Npr. jedno od pitanja je kakav je odnos koji postoji između tela, njegovog koncepta i razumevanja i doživljaja sopstva i njegove prezentacije.

 

Danas, kada izvođenje više nije radikalna ili opoziciona strategija, već osnovni model našeg postojanja i odnosa prema drugima, umetnici koji se i dalje bave radikalnim samoizvođenjem (npr. Orlan, Gomez-Penja, Traub, Stelark, itd.) posebno su zanimljivi zato što se poigravaju sa savremenom „fikcionalnošću“ identiteta i razotrkivanjem određene etike izvođenja.[1] Najnovija knjiga na tu temu, Self/Image: Technology, Representation and the Contemporary Subject, Amelie Jones još više proširuje ovo polje, uvođenjem različitih načina na koji su performans i video umetnici koristili i koriste savremene tehnologije u predstavljanju svog tela, i svog sopstva, od analogne fotografije do recentnijih umetničkih praksi kao što su digitalna tehnologija, performans, robotika, film i video instalacije. U poglavlju posvećenom švajcarskoj umetnici Pipilotti Rist, Jones uvodi tezu o »parafeminizmu«, konceptualnom modelu koji ponovo promišlja i proširuje granice ranijih feminizama, upravo u savremenim izvođenjima, koja se bave zamišljenim i virtuelnim telima.[2]

 

Opsednutost telesnim (mišićavim, mladim, lepim telom, ali isto tako deformisanim, izmučenim, raskomadanim, zaraženim, bolesnim telom) jedna je od karakteristika našeg doba. U savremenom izvođenju se koriste različite metode predstavljanja tela kako bi se kritikovali i definisali načini na koje je ljudsko telo predstavljeno i doživljeno u stvarnosti (telo kao tekst, telo kao politički ili društveni stav, virtuelno telo, idealizovano telo, bolesno telo, krhko telo, ogoljeno telo, skriveno telo, kostimirano telo, inhibirano telo i/ili telo koje prolazi kroz različite transformacije pred očima gledalaca, itd.) Na sceni često izgleda kao da ljudsko telo nije ograničeno svojim funkcijama, organima, kulturom niti polom, već kao da je prvenstveno kinetički znak, određen svojom sposobnošću za tranformaciju, improvizaciju i komunikaciju s drugim telima. (performans, postdramsko pozorište, konceptualni ples). Pa ipak, ljudsko telo na sceni nije samo znak, ili koncept, ono je realnost, odnosno konstanta izvođenja od ranih rituala do savremenog izvođenja, čiji se ne samo forma, već i doživljaj neprestano menja.

 

Euđenio Barba definiše pozorišnu antropologiju kao studiju „predizražajnog stanja“ na sceni na koji se onda mogu primeniti „različiti žanrovi, stilovi, uloge, individualne i kolektivne tradicije.“ U kontekstu pozorišne antropologije telo se definiše istovremeno kao „glumica i plesač“, izvođač ili izvođačica koja je i muškog i ženskog pola, što ukazuje na ideju Džudit Batler da telo u osnovi ne poseduje pol, odnosno rod, odnosno da je rod društvena projekcija na telo. Postfeminističke studije (Batler, Elin Dajmond, Sju-Elen Kejs) su razradile dalje ove studije tela i oblike njihove eksploatacije kao što su pornografija, sado-mazohizam, fetišizam, muška opsesija seksualnošću i telesnom estetikom (mladost i lepota), kao i druge „muke s polom i rodom“ koje su dovedene do ekstrema u telesnim i video performansima Eni Sprinkl, Karoli Šiman, i Orlan.

 

U poslednje vreme, teorija izvođenja se bavi izvođačkim konstrukcijama identiteta i pola u širokom spektru postdramskog teatra, konceptualnog plesa i performansa, kao što se može videti u visoko estetizovanim predstavama Pine Bauš, Saše Valc, DV8; hiper plesu An Tereze Kirsmaker, Vim Vanderkejbusa; konceptalnom plesu Ksavijera Leroa, Žerom Bela; autobiografskim solo izvođenjima i ritualnim nanošenjima bola i telesnim manipulacijama elektronskim pomagalima (Stelark, Ron Ati, Marsel Li Roka) i ironijskim predstavama tela koje parodiraju pojam autentičnosti specifičnih erotskih rutina (Eni Sprinkl).

 

Ljudsko telo na pozornici se takođe može definisati kao simbolična mašina koja kroz strukturu umetničkog izraza i društvene metafore ukazuje na razvoj odnosa prema telesnom u izvođačkim umetnostima od šezdesetih godina XX veka do danas. To bi takođe trebalo da pruži osnovu za ponovno promišljanje o odnosu konvencionalne predstave tela u klasičnom pozorištu i belom baletu.[3] Ljudsko telo, kao istorijski i kulturni fenomen, omogućio je transformaciju pozorišta od dramskog teatra, preko pozorišta slike (istorijska avangarda) do novog fizičkog teatra; od diskurzivne do figuralne komunikacije koja određuje postmodernističku misao o telesnom diskursu (npr. odnos između sopstva i drugosti, odnosno heteroseksualnost i homoseksualnosti, itd.). Neograničene mogućnosti umetničkog izraza ljudskog tela kao posebnog semiotičkog instrumenta daje fizičkom teatru, performansu i telesnoj umetnosti posebno mesto u modernoj umetnosti, što ukazuje na nužnost uspostavljanja opšteg umetničkog i teorijskog kriterijuma u definisanju statusa tela u tradicionalnom plesu i pozorištu.

 

Nova postokolonijalistička kritika interkulturalizma, novi društveni aktivizam, nove geopolitičke i društvene teme (problemi izbeglica, beskućnika, obolelih, nezaposlenih, apatrida) u izvođenjima Guljerma Gomeza-Penje, Koko Fusko (izlaganje u kavezu); hendikepiranih osoba  Lojda Njusona i DV8 (The Cost of Living), i Bil T. Džonsa (naročito u njegovoj kontraverznoj predstavi Still/Here, o i sa ljudima zaraženim virusom HIV-a ) još su ekstremnije u svojoj kritici, ali i načinu predstavljanja i izvođenja. U ovim izvođenjima, telo se koristi kako bi se emitovale radikalne političke i društvene poruke do tačke u kojoj politička funkcija izvođenja postaje radikalna kritika forme i sadžraja umetničkog predstavljanja, kao i doživljaja identiteta i političke moći.

 

Mnoga izvođenja u postdramskom kazalištu, konceptualnom plesu i savremenom performasu otvara, nekad na manje, a nekad na više brutalan način, pitanje granice ljudske izdržljivosti, ne samo na sceni, već izvan nje: kako doživljavamo i vrednujemo različita društvena iskustva (npr. nepravde, represije, torture i otuđenja), iz šireg ugla ekonomske i političke borbe za ravnopravnost?[4] Kako definišemo tehnološku/tehnokratsku dominaciju u stvaranju i postizanju samopredstavljanja na sceni (biti-postati)? Takođe, ako uzmemo u obzir da savremena izvođačka delatnost, novo plesno i postdramsko pozorište crpi svoju energiju iz direktnog, empirijskog saznanja telesnih senzacija, emitujući svoj doživljaj ekonomskog, političkog, društvenog i kulturnog nasilja preko telesnog nasilja na sceni pred vivisekscijskim pogledom gledalaca, koristeći brutalne poruke telesnih egzibicija, onda se nameće pitanje gde se nalazi granica između brutalnosti kritikovanog konteksta i brutalnosti izraza (npr. predstava Enter Achilles, DV8 u kojoj su predstavljena tela bila dovedena do krajnosti fizičke i umetničke izdržljivosti)? Novo izvođenje predstavlja šok neposrednog događaja, odnosno tela, koji Julija Kristeva definiše kao znak revolucionarnog zaokreta od „ideološke pitomosti uglavljenog teksta“.

 

 

Literatura:

 

Amelia Jones, »The televisual architecture of the dream body,« Self/Image: Technology, Representation and the Contemporary Subject, Routledge, 2006.

Aleksandra Jovićević, „Izvođačka tela,“ Uvod u studije performansa, str. 196-219.

Bojana Kunst,  »Strategije samo-izvođenja: o sopstvu u savremenom performansu,« (s engleskog prevela Ana Vujanović), TkH,  br 7, jul 2004, str. 150-158

Hans Ties Lehman, „Tijelo/Postdramske slike tijela“, Postdramsko kazalište, Zagreb, Beograd, 2004, str. 265-293.

A. Jovićević, A. Vujanović, I. Sajko, poseban temat „Funkcija tela u savremenom izvođenju,“ Teatron, proleće/leto 2004, str. 97-125.

 

 

 


[1] Videti Bojana Kunst,  »Strategije samo-izvođenja: o sopstvu u savremenom performansu,« (s engleskog prevela Ana Vujanović), TkH,  br 7, jul 2004, str. 150-158.

 

[2] Videti Amelia Jones, »The televisual architecture of the dream body,« Self/Image: Technology, Representation and the Contemporary Subject, Routledge, 2006.

[3] Videti Ana Vujanović, »Jedna, druga, treća n-ta plešuća tela,« Teatron, 124/25, str. 115-125.

[4] Ivana Sajko, »Mjesto za patnju,« Teatron, 124/25, str. 125-133.


UNIVERZITET UMETNOSTI U BEOGRADU

INTERDISCIPLINARNE POSTDIPLOMSKE I DOKTORSKE STUDIJE

GRUPA ZA TEORIJU UMETNOSTI I MEDIJA

Kurs: Uvod u studije izvođenja, erectile

Dr Aleksandra Jovićević

 

NOVE PREZENTACIJE TELA U UMETNIČKIM IZVOĐENJIMA

 

Tokom časa pokušaćemo da mapiramo bezbroj načina na koje se koriste sopstvena ili tuđa tela u umetničkom izvođenju, u kombinaciji sa novim tehnologijama (u performansu, postdramskom  kazalištu, konceptualnom plesu, video artu). Npr. jedno od pitanja je kakav je odnos koji postoji između tela, njegovog koncepta i razumevanja i doživljaja sopstva i njegove prezentacije.

 

Danas, kada izvođenje više nije radikalna ili opoziciona strategija, već osnovni model našeg postojanja i odnosa prema drugima, umetnici koji se i dalje bave radikalnim samoizvođenjem (npr. Orlan, Gomez-Penja, Traub, Stelark, itd.) posebno su zanimljivi zato što se poigravaju sa savremenom „fikcionalnošću“ identiteta i razotrkivanjem određene etike izvođenja.[1] Najnovija knjiga na tu temu, Self/Image: Technology, Representation and the Contemporary Subject, Amelie Jones još više proširuje ovo polje, uvođenjem različitih načina na koji su performans i video umetnici koristili i koriste savremene tehnologije u predstavljanju svog tela, i svog sopstva, od analogne fotografije do recentnijih umetničkih praksi kao što su digitalna tehnologija, performans, robotika, film i video instalacije. U poglavlju posvećenom švajcarskoj umetnici Pipilotti Rist, Jones uvodi tezu o »parafeminizmu«, konceptualnom modelu koji ponovo promišlja i proširuje granice ranijih feminizama, upravo u savremenim izvođenjima, koja se bave zamišljenim i virtuelnim telima.[2]

 

Opsednutost telesnim (mišićavim, mladim, lepim telom, ali isto tako deformisanim, izmučenim, raskomadanim, zaraženim, bolesnim telom) jedna je od karakteristika našeg doba. U savremenom izvođenju se koriste različite metode predstavljanja tela kako bi se kritikovali i definisali načini na koje je ljudsko telo predstavljeno i doživljeno u stvarnosti (telo kao tekst, telo kao politički ili društveni stav, virtuelno telo, idealizovano telo, bolesno telo, krhko telo, ogoljeno telo, skriveno telo, kostimirano telo, inhibirano telo i/ili telo koje prolazi kroz različite transformacije pred očima gledalaca, itd.) Na sceni često izgleda kao da ljudsko telo nije ograničeno svojim funkcijama, organima, kulturom niti polom, već kao da je prvenstveno kinetički znak, određen svojom sposobnošću za tranformaciju, improvizaciju i komunikaciju s drugim telima. (performans, postdramsko pozorište, konceptualni ples). Pa ipak, ljudsko telo na sceni nije samo znak, ili koncept, ono je realnost, odnosno konstanta izvođenja od ranih rituala do savremenog izvođenja, čiji se ne samo forma, već i doživljaj neprestano menja.

 

Euđenio Barba definiše pozorišnu antropologiju kao studiju „predizražajnog stanja“ na sceni na koji se onda mogu primeniti „različiti žanrovi, stilovi, uloge, individualne i kolektivne tradicije.“ U kontekstu pozorišne antropologije telo se definiše istovremeno kao „glumica i plesač“, izvođač ili izvođačica koja je i muškog i ženskog pola, što ukazuje na ideju Džudit Batler da telo u osnovi ne poseduje pol, odnosno rod, odnosno da je rod društvena projekcija na telo. Postfeminističke studije (Batler, Elin Dajmond, Sju-Elen Kejs) su razradile dalje ove studije tela i oblike njihove eksploatacije kao što su pornografija, sado-mazohizam, fetišizam, muška opsesija seksualnošću i telesnom estetikom (mladost i lepota), kao i druge „muke s polom i rodom“ koje su dovedene do ekstrema u telesnim i video performansima Eni Sprinkl, Karoli Šiman, i Orlan.

 

U poslednje vreme, teorija izvođenja se bavi izvođačkim konstrukcijama identiteta i pola u širokom spektru postdramskog teatra, konceptualnog plesa i performansa, kao što se može videti u visoko estetizovanim predstavama Pine Bauš, Saše Valc, DV8; hiper plesu An Tereze Kirsmaker, Vim Vanderkejbusa; konceptalnom plesu Ksavijera Leroa, Žerom Bela; autobiografskim solo izvođenjima i ritualnim nanošenjima bola i telesnim manipulacijama elektronskim pomagalima (Stelark, Ron Ati, Marsel Li Roka) i ironijskim predstavama tela koje parodiraju pojam autentičnosti specifičnih erotskih rutina (Eni Sprinkl).

 

Ljudsko telo na pozornici se takođe može definisati kao simbolična mašina koja kroz strukturu umetničkog izraza i društvene metafore ukazuje na razvoj odnosa prema telesnom u izvođačkim umetnostima od šezdesetih godina XX veka do danas. To bi takođe trebalo da pruži osnovu za ponovno promišljanje o odnosu konvencionalne predstave tela u klasičnom pozorištu i belom baletu.[3] Ljudsko telo, kao istorijski i kulturni fenomen, omogućio je transformaciju pozorišta od dramskog teatra, preko pozorišta slike (istorijska avangarda) do novog fizičkog teatra; od diskurzivne do figuralne komunikacije koja određuje postmodernističku misao o telesnom diskursu (npr. odnos između sopstva i drugosti, odnosno heteroseksualnost i homoseksualnosti, itd.). Neograničene mogućnosti umetničkog izraza ljudskog tela kao posebnog semiotičkog instrumenta daje fizičkom teatru, performansu i telesnoj umetnosti posebno mesto u modernoj umetnosti, što ukazuje na nužnost uspostavljanja opšteg umetničkog i teorijskog kriterijuma u definisanju statusa tela u tradicionalnom plesu i pozorištu.

 

Nova postokolonijalistička kritika interkulturalizma, novi društveni aktivizam, nove geopolitičke i društvene teme (problemi izbeglica, beskućnika, obolelih, nezaposlenih, apatrida) u izvođenjima Guljerma Gomeza-Penje, Koko Fusko (izlaganje u kavezu); hendikepiranih osoba  Lojda Njusona i DV8 (The Cost of Living), i Bil T. Džonsa (naročito u njegovoj kontraverznoj predstavi Still/Here, o i sa ljudima zaraženim virusom HIV-a ) još su ekstremnije u svojoj kritici, ali i načinu predstavljanja i izvođenja. U ovim izvođenjima, telo se koristi kako bi se emitovale radikalne političke i društvene poruke do tačke u kojoj politička funkcija izvođenja postaje radikalna kritika forme i sadžraja umetničkog predstavljanja, kao i doživljaja identiteta i političke moći.

 

Mnoga izvođenja u postdramskom kazalištu, konceptualnom plesu i savremenom performasu otvara, nekad na manje, a nekad na više brutalan način, pitanje granice ljudske izdržljivosti, ne samo na sceni, već izvan nje: kako doživljavamo i vrednujemo različita društvena iskustva (npr. nepravde, represije, torture i otuđenja), iz šireg ugla ekonomske i političke borbe za ravnopravnost?[4] Kako definišemo tehnološku/tehnokratsku dominaciju u stvaranju i postizanju samopredstavljanja na sceni (biti-postati)? Takođe, ako uzmemo u obzir da savremena izvođačka delatnost, novo plesno i postdramsko pozorište crpi svoju energiju iz direktnog, empirijskog saznanja telesnih senzacija, emitujući svoj doživljaj ekonomskog, političkog, društvenog i kulturnog nasilja preko telesnog nasilja na sceni pred vivisekscijskim pogledom gledalaca, koristeći brutalne poruke telesnih egzibicija, onda se nameće pitanje gde se nalazi granica između brutalnosti kritikovanog konteksta i brutalnosti izraza (npr. predstava Enter Achilles, DV8 u kojoj su predstavljena tela bila dovedena do krajnosti fizičke i umetničke izdržljivosti)? Novo izvođenje predstavlja šok neposrednog događaja, odnosno tela, koji Julija Kristeva definiše kao znak revolucionarnog zaokreta od „ideološke pitomosti uglavljenog teksta“.

 

 

Literatura:

 

Amelia Jones, »The televisual architecture of the dream body,« Self/Image: Technology, Representation and the Contemporary Subject, Routledge, 2006.

Aleksandra Jovićević, „Izvođačka tela,“ Uvod u studije performansa, str. 196-219.

Bojana Kunst,  »Strategije samo-izvođenja: o sopstvu u savremenom performansu,« (s engleskog prevela Ana Vujanović), TkH,  br 7, jul 2004, str. 150-158

Hans Ties Lehman, „Tijelo/Postdramske slike tijela“, Postdramsko kazalište, Zagreb, Beograd, 2004, str. 265-293.

A. Jovićević, A. Vujanović, I. Sajko, poseban temat „Funkcija tela u savremenom izvođenju,“ Teatron, proleće/leto 2004, str. 97-125.

 

 

 


[1] Videti Bojana Kunst,  »Strategije samo-izvođenja: o sopstvu u savremenom performansu,« (s engleskog prevela Ana Vujanović), TkH,  br 7, jul 2004, str. 150-158.

 

[2] Videti Amelia Jones, »The televisual architecture of the dream body,« Self/Image: Technology, Representation and the Contemporary Subject, Routledge, 2006.

[3] Videti Ana Vujanović, »Jedna, druga, treća n-ta plešuća tela,« Teatron, 124/25, str. 115-125.

[4] Ivana Sajko, »Mjesto za patnju,« Teatron, 124/25, str. 125-133.


08. 04. 2009; A.J.

SAŽETAK PREDAVANJA I LITERATURA:


Tokom časa pokušaćemo da mapiramo bezbroj načina na koje se koriste sopstvena ili tuđa tela u umetničkom izvođenju, troche
u kombinaciji sa novim tehnologijama (u performansu, sales
postdramskom  kazalištu, konceptualnom plesu, video artu). Npr. jedno od pitanja je kakav je odnos koji postoji između tela, njegovog koncepta i razumevanja i doživljaja sopstva i njegove prezentacije.

Read the rest of this entry »